İki tutar birbirine nasıl çevrilir, hangi durumda hangisi kullanılır?
KDV hariç fiyat (bazı yerlerde "matrah" da denir), bir mal veya hizmetin vergi eklenmeden önceki, satıcının asıl kazandığı tutardır. KDV dahil fiyat ise bu tutara Katma Değer Vergisi'nin eklenmiş hâlidir — yani müşterinin kasada gerçekte ödediği rakamdır. Market etiketlerinde, e-ticaret sitelerinde gördüğünüz fiyatlar genelde KDV dahildir; ama B2B faturalarda, tekliflerde ve muhasebe kayıtlarında çoğu zaman KDV hariç tutar esas alınır.
| İşlem | Sonuç |
|---|---|
| 1.000 TL (KDV hariç) × 1,20 | 1.200 TL (KDV dahil) |
| 1.200 TL (KDV dahil) ÷ 1,20 | 1.000 TL (KDV hariç) |
| 1.200 TL (KDV dahil) − 1.000 TL | 200 TL (KDV tutarı) |
Çok yaygın bir hata: 1.200 TL'lik (KDV dahil) bir ürünün KDV tutarını bulmak için 1.200 × %20 = 240 TL demek. Bu yanlıştır. Doğru KDV tutarı 200 TL'dir (yukarıdaki tabloya bakın), çünkü %20'lik oran her zaman KDV HARİÇ tutar üzerinden hesaplanır. KDV dahil tutardan geri hesaplama yaparken oranı doğrudan çarpmak değil, (1 + oran)'a bölmek gerekir.
| KDV Oranı | Hariç → Dahil çarpan | Dahil → Hariç bölen |
|---|---|---|
| %1 | × 1,01 | ÷ 1,01 |
| %10 | × 1,10 | ÷ 1,10 |
| %20 | × 1,20 | ÷ 1,20 |
Perakende satışta (market, e-ticaret) tüketiciye KDV dahil fiyat gösterilmesi kanunen zorunludur. B2B ticarette, teklif ve sözleşmelerde genelde KDV hariç tutar üzerinden anlaşılır, fatura kesilirken KDV ayrıca eklenir. Muhasebe kayıtlarında gelir/gider genellikle KDV hariç tutarla izlenir, çünkü KDV nihai olarak devlete aktarılan bir tutardır, işletmenin geliri değildir.