Kira stopajından serbest meslek stopajına, en yaygın tevkifat türleri
Stopaj, bir geliri elde edecek kişiye ödeme yapılırken, verginin kaynağında kesilip doğrudan devlete aktarılmasıdır. Yani vergiyi, geliri elde eden kişi kendisi beyan edip ödemez — ödemeyi yapan taraf (işveren, kiracı, banka vb.) bu vergiyi keser ve o, "net" tutarı gelir sahibine öder. Bu sistem, vergi tahsilatını devlet için daha güvenli ve öngörülebilir hale getirir.
| Stopaj Türü | Kim Keser | Kimden Kesilir |
|---|---|---|
| Ücret (maaş) stopajı | İşveren | Çalışan |
| İşyeri kira stopajı | Kiracı (işletme ise) | Ev/işyeri sahibi |
| Serbest meslek stopajı | Ödemeyi yapan işletme | Serbest meslek erbabı (avukat, mali müşavir, danışman vb.) |
| Mevduat faizi stopajı | Banka | Mevduat sahibi |
Oranlar değişebilir ve gelir türüne göre farklılaşır; güncel oranlar için GİB'in ilgili tebliğlerine bakılmalıdır.
Bazı gelir türlerinde (örneğin belirli bir tutarın altındaki mesken kira geliri hariç işyeri kira geliri) stopaj kesilmiş olması, gelir sahibinin yıllık beyanname verme yükümlülüğünü tamamen ortadan kaldırmaz — stopaj genellikle "peşin ödenen vergi" niteliğindedir ve yıl sonunda beyan edilen toplam gelir üzerinden hesaplanan vergiden mahsup edilir (düşülür). Bazı durumlarda ise stopaj "nihai vergi" olup ayrıca beyan gerekmez. Bu ayrım gelir türüne göre değişir; kendi durumunuz için bir mali müşavire danışmanız önerilir.
Stopaj sistemi, hem kiracı/işveren gibi ödemeyi yapanlar için (doğru oranda kesinti yapma ve beyan etme sorumluluğu) hem de geliri elde edenler için (net ele geçen tutarı doğru hesaplama) pratik önem taşır. Örneğin bir ev sahibi, kiracısından brüt kira yerine stopaj düşülmüş net kira alır; bu farkı bilmemek, yıl sonu beyanname hesaplamasında yanlış sonuçlara yol açabilir.